.TR Uzantısı Belgesiz Satışı Başlıyor

Türkiye’nin dijital adres altyapısı, BTK’nin “.tr Ağ Bilgi Sistemi” anlamına gelen TRABİS sistemini devreye almasıyla köklü bir değişim geçirdi. Yıllarca ticaret sicil gazetesi, vergi levhası ya da marka tescil belgesi gibi evraklarla alınabilen .tr uzantıları artık belgesiz olarak tahsis ediliyor. Daha da önemlisi, “a.com.tr” ya da “a.gov.tr” gibi iki seviyeli yapının yanında artık doğrudan “a.tr” formatında tek seviyeli, kısa ve akılda kalıcı alan adları da mümkün. Bu yazıda sürecin nasıl işlediğini, kimin neye hak sahibi olduğunu ve bugün bir kısa .tr alan adına nasıl sahip olabileceğinizi adım adım açıklıyoruz.

.TR’de Neler Değişti? Kısaca Yeni Düzen

Eski sistemde .tr uzantılı bir alan adı almak iki açıdan zahmetliydi: hem mutlaka bir alt uzantı (com.tr, org.tr, net.tr vb.) seçmek zorundaydınız, hem de çoğu uzantı için resmi belge ibraz etmeniz gerekiyordu. Örneğin “av.tr” için baro kimliği, “edu.tr” için Milli Eğitim/YÖK onayı gibi şartlar vardı. TRABİS bu iki engeli birden kaldırmayı hedefledi.

Bu değişim sadece kolaylık değil, aynı zamanda marka ve kurum kimliği açısından da önemli. Kısa “örnek.tr” adresi, hem yazımı kolay hem de Türkiye ile güçlü bir çağrışım yaratan, kurumsal duruşlu bir adres anlamına geliyor.

Geçiş Süreci Nasıl İşledi? Üç Kategori

TRABİS, kısa .tr alan adlarını herkese açmadan önce eski hak sahiplerinin mağdur olmaması için öncelikli tahsis dönemi uyguladı. Bu dönem, hak durumuna göre üç kategoride ilerledi. Aşağıdaki bölümler sürecin orijinal çerçevesini korurken bugün nereye geldiğini de net olarak ortaya koyuyor.

1. Kategori: Kamu ve Devlet Ağırlıklı Tescil

Bir kamu kuruluşuna ya da sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait bir kuruluşa sahipseniz, size özel bir öncelik tanınmıştı. Özellikle “a.gov.tr”, “a.edu.tr”, “a.tsk.tr”, “a.bel.tr”, “a.pol.tr” ve “a.k12.tr” uzantılarına sahip kurumlar için TRABİS, ilgili “a.tr” karşılıklarını otomatik olarak oluşturdu. Aşağıdaki ilkeler bu kategoride geçerli oldu:

• Ücretsiz tahsis: Kamu ve eğitim alanında faaliyet gösteren “a.gov.tr”, “a.edu.tr” benzeri kurumlar, yeni .tr yapısında karşılık gelen alan adlarına ücretsiz olarak sahip oldu; bu adlar mevcut alan adlarıyla ilişkilendirildi.
• Öncelikli tahsis: Aynı isimde birden fazla talep olması halinde, öncelik sırası İnternet Alan Adları Tebliği’ne göre belirlendi.
• Ücretsiz yenileme istisnası: “a.bel.tr” ve “a.k12.tr” uzantıları, ilişkilendirildikleri .tr karşılığına bir yıl boyunca ücretsiz sahip oldu; bir yıl sonunda yenileme ücreti devreye girdi. Kamu kuruluşları için süreç sürekli ücretsiz kaldı.
• İlişkilendirme ve işlemler: Bir “.gov.tr” veya “.edu.tr” alan adında devir, iptal gibi değişiklik yapıldığında bu değişiklik otomatik olarak yeni .tr karşılığına da yansıdı.
• TRABİS-KK ve diğer kayıt kuruluşları: Yeni .tr alan adları öncelikle TRABİS-KK üzerinde oluşturuldu. Başka bir kayıt kuruluşundan (KK) hizmet alanların, bu adları bir yıl içinde tercih ettikleri KK’ya taşıması gerekti.
• Transfer kısıtlaması: Yeni tahsis edilen alan adı, ilk tahsisin üzerinden 60 gün geçmeden transfer edilemedi. Bu kural bugün de yeni tüm tahsisler için geçerli.

2. Kategori: Özel Sektör ve Sivil Toplum Kuruluşları

Bu kategori, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamuya yararlı dernekler, vergi muafiyeti tanınan vakıflar ile işçi/işveren meslek kuruluşlarını hedefledi. Özellikle “.org.tr” uzantılı alan adı sahipleri için, ilgili uzantıya ait nitelik taşıdığını ispatlayan belge sunma esasına dayalı öncelikli bir süreç işletildi.

Sürecin işleyişi şöyle özetlenebilir:

• Öncelikli kurumlar: Meslek kuruluşu, dernek veya vakıf niteliğindeki kuruluşlar geçişte önceliğe sahip oldu.
• Belgelendirme: Öncelikli kurum ve kuruluşlardan, kayıt için belge talep edildi; gerekli belgeler toplandıktan sonra uygun olanlara tahsis yapıldı.

.org.tr başvuru süreci üç aşamada değerlendirildi: (1) başvuruların toplanması ve bilgi/belge gönderimi, (2) başvuruların kapatılması, belge gönderimi ve eksiklerin tamamlanması, (3) başvuruların değerlendirilmesi ve alan adlarının tahsisi.

3. Kategori: Genel Uzantılar ve Belgesiz Tescil

Üçüncü kategori, en geniş kitleyi kapsadı. “com.tr”, “net.tr”, “gen.tr”, “biz.tr”, “tv.tr”, “name.tr”, “av.tr”, “web.tr”, “info.tr” gibi günlük hayatta en çok kullanılan uzantılarda, önce eski hak sahiplerine öncelik tanındı, ardından belgesiz kayıt tahsisleri devreye girdi.

• Öncelikli başvurular: Mevcutta bir “a.b.tr” uzantılı alan adına sahipseniz, yeni “a.tr” yapısına geçmek için size özel bir “başvuru kodu” tanınmıştı. Bu kod, alan adını kaydettiğiniz firmadan alınabiliyordu.
• Belgesiz tahsis: Belirlenen süre içinde, belirtilen uzantılara otomatik ve belgesiz tahsis yapıldı; bu sayede kullanıcılar süreci hızlı ve kolay şekilde tamamlayabildi.

Bugün Durum Ne? Önemli Tarihler

Yazının orijinal yayınlandığı günlerde bu süreç “başlayacak” olarak konuşuluyordu. Bugün ise tablo netleşti: öncelikli dönemler tamamlandı ve serbest tescil çoktan başladı. Aşağıdaki zaman çizelgesi en kritik tarihleri özetliyor.

Yani bugün bir “örnek.tr” adresini sorgulayıp boş ise doğrudan, belge istenmeden kaydedebilirsiniz. Ancak unutmayın: popüler ve kısa adların önemli bölümü öncelikli dönemde sahiplerini buldu. Yine de marka, kişi ya da proje adınıza uygun pek çok kombinasyon hâlâ müsait olabilir.

Başvuru Kodu Nedir, Hâlâ Gerekli mi?

Öncelikli tahsis döneminde, eski “a.b.tr” sahiplerinin yeni kısa “a.tr” karşılığına hak iddia edebilmesi için başvuru kodu kullanılıyordu. Bu kod, alan adınızı kaydettiğiniz kayıt kuruluşundan (firmadan) talep ediliyor, ardından dilediğiniz kayıt kuruluşu üzerinden başvuruda kullanılıyordu.

Öncelikli dönem kapandığı için yeni serbest tesciller için başvuru koduna gerek yoktur; “ilk gelen alır” prensibinde doğrudan kayıt yapılır. Başvuru kodunu, alan adı transferinde kullanılan ve kayıt kuruluşları arasında güvenli geçişi sağlayan EPP/transfer kodu ile karıştırmamak gerekir. Transfer kodu bambaşka bir işlem için, alan adını bir firmadan diğerine taşırken kullanılır.

Kısa .TR Alan Adı Alırken Dikkat Edilecekler

• Minimum 4 karakter: Tek seviyeli .tr adları en az 4 karakter olmalı; 3 karakter ve altına tescil yapılmaz.
• 60 gün transfer kısıdı: Yeni tahsis edilen bir alan adı, ilk tahsisten itibaren 60 gün geçmeden başka kayıt kuruluşuna transfer edilemez.
• Marka koruyun: Markanızın com.tr ve .tr varyantlarını birlikte almak, ileride yaşanabilecek karışıklıkları önler.
• WHOIS gizliliği: Alan adı sahip bilgilerinizin gizlenmesi, istenmeyen e-posta ve dolandırıcılık girişimlerini azaltır. Alastyr’da .tr kayıtlarında ücretsiz WHOIS gizleme sunulur.
• BTK akreditasyonu: .tr alan adınızı yalnızca BTK tarafından yetkilendirilmiş bir kayıt kuruluşu üzerinden alın. Alastyr, BTK akredite bir .tr kayıt kuruluşudur.

Yeni Aldığınız .TR Alan Adını Yayına Almak

Kısa bir .tr alan adı kaydetmek işin yalnızca ilk adımı; asıl değer, o adresi güvenli ve hızlı bir altyapıda yayına almakla ortaya çıkar. Bir alan adını canlı bir siteye, kurumsal e-postaya ya da uygulamaya dönüştürmek için sağlam bir barındırma çözümüne ihtiyacınız olur.

• Web sitesi için: WordPress ile hızlı bir kurumsal site kuracaksanız LiteSpeed ve LSCache ile hızlandırılmış WordPress hosting ya da genel amaçlı web hosting paketleri uygun bir başlangıç olur.
• E-posta için: “isim@ornek.tr” gibi profesyonel adresler için, Alastyr’ın kendi geliştirdiği, %100 KVKK uyumlu ve yüksek inbox oranına sahip e-posta hosting altyapısını kullanabilirsiniz.
• Daha fazla güç gerektiğinde: Trafik büyüdükçe KVM tabanlı VPS sunucu veya esnek bulut sunucu çözümlerine geçebilirsiniz.
• Güvenlik: Her .tr sitesinde ücretsiz SSL ile HTTPS sağlayın; ziyaretçi güveni ve arama motoru sıralaması açısından kritiktir.

Alastyr tarafında alan adınızı sorgulamak ve uygun olanı anında kaydetmek için domain sorgulama sayfasını, sahiplik bilgilerini görmek için ise WHOIS sorgulama aracını kullanabilirsiniz.

Neden Bu Dönüşüm Önemli?

Bu düzenleme, Türkiye’nin dijital kimliğini daha erişilebilir ve kullanıcı dostu hale getiriyor. Belge zorunluluğunun kalkması, küçük işletmelerin, bireysel girişimcilerin ve serbest çalışanların da artık kolayca “.tr” adresine sahip olabilmesi anlamına geliyor. Kısa “örnek.tr” yapısının gelmesi ise hem akılda kalıcılık hem de yerli kimlik vurgusu açısından markalar için güçlü bir fırsat sunuyor. Özetle TRABİS, .tr ekosistemini global jTLD’lerle (com, net gibi) rekabet edebilir, hızlı ve esnek bir yapıya taşıdı.

Sıkça Sorulan Sorular

.TR alan adı artık belgesiz mi alınıyor?

Evet. TRABİS sisteminin devreye girmesiyle birlikte com.tr, net.tr, org.tr ve diğer pek çok .tr uzantısı belge istenmeden, “ilk gelen alır” prensibiyle tahsis ediliyor. Yıllarca sürdürülen sicil/levha/kimlik gibi belge zorunluluğu, genel uzantılar için kaldırıldı.

“a.tr” gibi kısa alan adları ne zaman herkese açıldı?

Eski hak sahipleri için öncelikli tahsis dönemi 14 Şubat 2024’te başladı ve 7 Ağustos 2024’e kadar sürdü. Herkese açık serbest (belgesiz, ilk gelen alır) tescil ise 12 Eylül 2024 tarihinde başladı. Bugün boş olan uygun kısa .tr adları doğrudan kaydedilebiliyor.

Kısa .TR alan adında minimum kaç karakter olmalı?

Tek seviyeli kısa .tr alan adları en az 4 karakter olmalıdır. 3 karakter ve daha kısa adlar için tescil işlemi yapılmaz.

Başvuru kodu nedir ve hâlâ gerekli mi?

Başvuru kodu, öncelikli tahsis döneminde eski “a.b.tr” sahiplerinin yeni “a.tr” karşılığına hak iddia etmesi için kullanılan özel bir koddu ve alan adının kayıtlı olduğu firmadan alınıyordu. Öncelikli dönem kapandığı için yeni serbest tesciller için başvuru koduna gerek yoktur; doğrudan kayıt yapılır.

Başvuru kodu ile transfer (EPP) kodu aynı şey mi?

Hayır. Başvuru kodu, öncelikli .tr geçişinde hak sahipliğini doğrulamak için kullanıldı. Transfer (EPP) kodu ise alan adını bir kayıt kuruluşundan diğerine taşırken kullanılan, kayıtlı olduğunuz firmadan alınan güvenlik kodudur. İki kod farklı amaçlara hizmet eder.

Yeni aldığım .TR alan adını hemen başka firmaya transfer edebilir miyim?

Hayır. Yeni tahsis edilen bir .tr alan adı, ilk tahsisin üzerinden 60 gün geçmeden başka bir kayıt kuruluşuna transfer edilemez. Bu süre dolduktan sonra transfer işlemini gerçekleştirebilirsiniz.

Kamu ve eğitim kurumları kısa .tr adlarını nasıl aldı?

“a.gov.tr”, “a.edu.tr”, “a.tsk.tr”, “a.bel.tr”, “a.pol.tr” ve “a.k12.tr” gibi uzantılara sahip kurumlar için TRABİS, karşılık gelen “a.tr” adlarını otomatik olarak oluşturdu ve mevcut alan adlarıyla ilişkilendirdi. Kamu kuruluşları için bu süreç genel olarak ücretsiz işledi; “a.bel.tr” ve “a.k12.tr” için ilk yıl ücretsiz, sonrası yenileme ücretliydi.

.TR alan adımı nereden kaydetmeliyim?

.tr alan adları yalnızca BTK tarafından yetkilendirilmiş kayıt kuruluşları üzerinden alınabilir. Alastyr, BTK akredite bir .tr kayıt kuruluşu olarak alan adı tahsisi, ücretsiz WHOIS gizleme ve barındırma hizmetlerini bir arada sunar. Adres müsaitliğini Alastyr domain sorgulama sayfasından kontrol edebilirsiniz.

Kısa .TR aldıktan sonra site ve e-posta için ne gerekli?

Alan adı tek başına bir adrestir; yayına almak için barındırma gerekir. Web sitesi için web ya da WordPress hosting, kurumsal e-posta için e-posta hosting, daha büyük projeler için VPS veya bulut sunucu tercih edebilirsiniz. Her sitede ücretsiz SSL ile HTTPS kullanmanız önerilir.