Co-Location Nedir? Co-Location Avantajları ve Fiyatları

Co-Location Nedir?

Co-location (Türkçe karşılığıyla sunucu barındırma), sahibi siz olan fiziksel bir sunucuyu profesyonel bir veri merkezine yerleştirerek; o sunucu için gereken kesintisiz elektrik, hassas iklimlendirme, fiziksel güvenlik ve yüksek bant genişliğine sahip internet bağlantısını kiraladığınız bir barındırma modelidir. Burada önemli olan ayrım şudur: donanım ve üzerindeki yazılım tamamen size aittir; veri merkezi yalnızca o donanımı 7/24 ayakta tutan çevresel altyapıyı sağlar.

Kendi sunucunuzu evde ya da ofiste bir odaya koymak ilk bakışta ucuz görünür. Ancak bir kurumsal sunucunun ihtiyaç duyduğu şeyleri yan yana koyduğunuzda tablo değişir: jeneratörlü kesintisiz elektrik, yedekli klimalandırma, yangın algılama ve söndürme, 7/24 fiziksel güvenlik ve birden fazla operatörle yedekli internet. Bunların hepsini tek bir sunucu için tek başınıza kurmak hem çok pahalıdır hem de pratik değildir. Co-location, bu maliyetleri yüzlerce müşteri arasında paylaştırdığı için tek tek karşılanamayacak bir altyapıyı makul bir aylık bedele ulaşılabilir kılar.

Özetle co-location, kontrolü kaybetmeden kurumsal sınıf bir veri merkezi ortamına çıkmak isteyenler içindir. Sunucunuzun BIOS’undan işletim sistemine, RAID yapılandırmasından üzerinde çalışan uygulamalara kadar her şey sizin yetkinizdedir; veri merkezi ise sunucunun fiş, soğutma, kapı ve hat kısmını garanti eder.

Co-Location, Dedicated Sunucu ve Bulut Sunucu Farkı

Co-location’ı doğru konumlandırmak için onu en çok karıştırıldığı iki modelle, kiralık (dedicated) sunucu ve bulut sunucu ile yan yana koymak gerekir. Üç modelde de amaç aynı, yöntem farklıdır:

Pratikte seçim şu soruya gelir: Donanımla uğraşmak istiyor musunuz? Kendi özel yapılandırmanız, lisanslı donanımınız veya regülasyon gereği sahip olduğunuz sunucularınızı profesyonel bir ortama taşımak istiyorsanız co-location doğru tercihtir. Donanım derdine hiç girmeden hazır bir makineye sahip olmak istiyorsanız kiralık sunucu, dakikalar içinde ölçeklenen esnek bir altyapı istiyorsanız bulut sunucu daha uygun olur.

Co-Location Nasıl Fiyatlandırılır? (U, Rack ve kW)

Co-location fiyatlarını ilk kez araştıranların kafasını karıştıran şey, fiyatın tek bir kalem olmamasıdır. Bedel temelde üç değişkenden oluşur: kapladığınız raf alanı, çektiğiniz elektrik gücü ve kullandığınız internet trafiği.

Rack Unit (U) nedir?

Veri merkezi kabinlerinde ölçü birimi U (rack unit) yani raf birimidir. 1U = 4,45 cm yükseklik ve standart 19 inç (yaklaşık 48 cm) genişliktedir. Tipik bir veri merkezi kabini 42U ile 47U arasındadır; “full rack” dediğimiz tam kabin yaklaşık 2 metre boyunda çelik bir dolaptır. Sunucunuz kaç U yer kaplar? Çoğu standart sunucu 1U veya 2U’dur; bu yüzden co-location çözümleri 1U‘dan başlayıp çeyrek rack, yarım rack ve full rack şeklinde ölçeklenir.

Güç (kW) fiyatın gizli ana kalemidir

Co-location’da çoğu kişinin atladığı en kritik değişken elektrik gücüdür. Modern bir kabin için tipik güç yoğunluğu kabin başına 2-5 kW aralığındadır; ancak yoğun işlemci veya GPU içeren yapılarda bu rakam kabin başına 10-20 kW hatta daha yukarısına çıkabilir. Kapladığınız U sayısı az olsa bile çektiğiniz güç yüksekse faturanız da artar. Bu nedenle fiyat teklifi alırken “kaç U” kadar önemli olan soru “dahil olan kaç kW“dır.

Internet ve trafik

Üçüncü kalem bant genişliği ve aylık trafiktir. Çözümler genelde belirli bir port hızı (örn. 1 Gbps) ve aylık trafik kotası (örn. birkaç TB) ile gelir; yüksek trafikli yapılarda taahhütlü trafik paketleri tercih edilir. Yedekli, birden fazla operatörden beslenen bir omurga, kesintisizlik açısından tek hatlı çözümlere göre çok daha güvenlidir.

Buna göre co-location maliyeti U + kW + trafik formülüyle şekillenir; tek bir liste fiyatı yerine ihtiyacınıza göre çıkartılan bir teklifle ilerlemek en doğrusudur.

Co-Location Avantajları Nedir?

Co-location’ın tercih edilmesinde tek bir sebep değil, bir avantajlar zinciri rol oynar. Aşağıdaki başlıklar, kendi sunucu odanızla profesyonel bir veri merkezi arasındaki gerçek farkı özetler.

Maliyet ve ödeme esnekliği

Kesintisiz güç, yedekli soğutma, fiziksel güvenlik ve çok hatlı internet gibi kalemleri tek bir sunucu için tek başınıza kurmak hem çok pahalıdır hem de sürekli bakım ister. Co-location bu altyapıyı paylaşımlı bir modelde sunduğu için maliyeti dramatik biçimde düşürür. Sunucunuzu zaten satın almışsanız, kalan tek gideriniz aylık raf-güç-hat bedeli olur. Özellikle 3-5 dolu kabin eşiğinden sonra co-location, eşdeğer kapasiteyi kiralamaya kıyasla genellikle daha ekonomiktir.

Kesintisiz elektrik ve yedeklilik

Ev veya ofis ortamında bir elektrik kesintisi tüm sistemi durdurur. Veri merkezi ortamında ise UPS (kesintisiz güç kaynağı) ve jeneratör kombinasyonu devreye girer; şehir elektriği gittiğinde sunucunuz hiç farketmeden çalışmaya devam eder. İyi tasarlanmış bir veri merkezi N+1 yedeklilik ilkesiyle çalışır; yani kritik bir bileşen arıza yaparsa yedeği anında görevi devralır.

Hassas soğutma ve ısı yönetimi

Yüksek performanslı sunucular ciddi ısı üretir ve aşırı ısınma hem performans düşüklüğüne hem de donanım arızalarına yol açar. Veri merkezleri hassas iklimlendirme (precision cooling), sıcak/soğuk koridor ayrımı ve sürekli nem-sıcaklık kontrolü ile donanımı ideal aralığında tutar. Bu, ev ortamında standart bir klimayla sağlanamayacak bir istikrardır.

Fiziksel ve ağ güvenliği

Co-location’da güvenlik iki katmanlıdır. Fiziksel güvenlik; 7/24 personel, kartlı/biyometrik erişim kontrolü, kapalı devre kamera sistemleri ve yangın algılama-söndürme sistemlerini kapsar. Ağ güvenliği ise omurga seviyesinde anti-DDoS koruma ve filtreleme ile saldırılara karşı sunucunuzu ayakta tutar. Bu iki katman birlikte, hem donanımınızı hem de üzerindeki veriyi korur.

Yüksek hızlı ve yedekli internet

Co-location’ın en büyük avantajlarından biri, ev veya ofiste asla ulaşamayacağınız çok hatlı, yüksek bant genişliğine sahip yedekli internettir. Birden fazla operatörden beslenen bir omurgada bir hat sorun yaşarsa trafik diğerine kayar ve hizmet kesintiye uğramaz.

Tam kontrol ve mülkiyet

Bulut ve çoğu paylaşımlı modelin aksine co-location’da donanım sizindir. Özel donanım yapılandırmaları, lisanslı sistemler veya regülasyon gereği belirli bir konumda tutulması gereken sunucular için bu mülkiyet ve kontrol kritik önemdedir.

Co-Location Kimler İçin Uygundur?

Co-location her işletme için ilk tercih değildir; ihtiyaca göre anlam kazanır. Aşağıdaki profiller co-location’dan en çok faydayı görür:

• Kendi sunucu donanımı olan kurumlar: Mevcut yatırımını korumak isteyenler donanımı profesyonel bir ortama taşır.
• Özel/lisanslı yapılandırmalar: Standart bulut veya paylaşımlı pakete sığmayan özel donanım gereksinimleri olanlar.
• Regülasyona tabi veriler: Verisinin belirli bir ülkede ve ortamda tutulması gereken kurumlar.
• Ostekrarlı yüksek yük: Sürekli, öngörülebilir ve yüksek kaynak ihtiyacı olan, buluttaki değişken faturayı istemeyen yapılar.

Buna karşılık henüz kendi donanımı olmayan, hızlı ölçeklenmek isteyen veya yalnızca bir web sitesi yayınlamak isteyen kullanıcılar için hosting, VPS veya bulut çözümleri daha pratiktir. Yani co-location ile barındırma birbirinin alternatifi değil, ihtiyacın farklı noktaları için seçilen çözümlerdir.

Alastyr Co-Location ve Veri Merkezi Altyapısı

Co-location’da hizmetin kalitesi, doğrudan arkasındaki veri merkezinin kalitesine bağlıdır. Alastyr, bu noktada Türkiye’de kendi veri merkezine sahip sayılı firmalardan biridir.

Alastyr veri merkezi İzmir’de yer alır ve kiralık değil, kendisine aittir. 2002’den bu yana, yani 25 yıla yakın bir süredir bu alanda hizmet veren, %100 Türk sermayeli bir kuruluştur. Veri merkezi N+1 yedeklilik prensibiyle ve Tier III standartlarında tasarlanmıştır; bu da kesintisiz elektrik, yedekli soğutma ve fiziksel güvenlik açısından kurumsal bir taban demektir.

Ağ tarafında Alastyr, RIPE NCC üyesi olarak AS3188 bağımsız ağı üzerinden, iki farklı operatörden (Türk Telekom ve TurkNet) beslenen 40 Gbit yedekli bir omurgaya sahiptir. Bu çok hatlı yapı, tek bir hat sorun yaşadığında trafiği otomatik olarak diğerine kaydırarak kesintisizliği destekler. Saldırı tarafında ise omurga seviyesinde Voxility 1 Tbps+ L3-L4 anti-DDoS koruması devrededir.

Sunucu tarafında Alastyr; Dell EMC Unity 650F all-flash depolama, Intel Xeon Gold işlemciler, Juniper omurga ve 10’lu HA cluster mimarisi kullanır. Sanallaştırma katmanında KVM ve VMware desteklenir. Yani co-location yanında kiralık sunucu, bulut sunucu ve VPS ihtiyaçlarınız için de aynı veri merkezi altyapısından yararlanabilirsiniz.

Alastyr ayrıca TÜRKAK onaylı ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikalarına sahiptir; BTK akredite .TR kayıt kuruluşudur. Sosyal kanıt tarafında Google’da 4.8/5 puan ve 438 yorum, 45 binden fazla hosting, yaklaşık 50 bin alan adı ve 2.000’den fazla sunucu müşterisi ile geniş bir referans tabanı vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Co-location ile dedicated (kiralık) sunucu arasındaki temel fark nedir?

Temel fark donanım mülkiyetinde ve bakım sorumluluğundadır. Co-location’da sunucu donanımı sizindir; veri merkezi yalnızca elektrik, soğutma, güvenlik ve internet altyapısını sağlar, donanımın bakımını siz üstlenirsiniz. Kiralık sunucuda ise donanım sağlayıcıya aittir ve bakımını da sağlayıcı yapar; siz yalnızca üzerindeki yazılımı yönetirsiniz.

Co-location fiyatları neye göre belirlenir?

Fiyat temelde üç kalemden oluşur: kapladığınız raf alanı (U sayısı ya da çeyrek/yarım/full rack), çektiğiniz elektrik gücü (kW) ve kullandığınız internet bant genişliği ile aylık trafik. Çoğu kişi yalnızca alana bakar ama faturayı en çok etkileyen gizli kalem genellikle güç tüketimidir; yüksek yoğunluklu sunucular az yer kaplasa bile fazla güç çektiği için maliyeti artırır.

1U ne demek?

U, veri merkezi kabinindeki raf birimidir. 1U yaklaşık 4,45 cm yükseklik ve standart 19 inç (yaklaşık 48 cm) genişlik anlamına gelir. Çoğu standart sunucu 1U veya 2U yer kaplar. Tam kabin (full rack) ise genellikle 42U ile 47U arasındadır.

Co-location yerine bulut sunucu mu tercih etmeliyim?

Bu, ihtiyacınızın yapısına bağlıdır. Kendi donanımınız varsa, özel yapılandırma gerekiyorsa veya yük sürekli ve öngörülebilirse co-location genelde daha kontrollü ve uzun vadede ekonomiktir. Buna karşılık dakikalar içinde ölçeklenmek, değişken yüke göre ödeme yapmak ve donanımla hiç uğraşmamak istiyorsanız bulut sunucu daha uygundur.

Küçük bir web sitesi için co-location mantıklı mı?

Genellikle değildir. Tek bir web sitesi yayınlamak için kendi sunucunuzu alıp co-location’a taşımak hem maliyetli hem de gereksiz karmaşıktır. Bu ihtiyaç için paylaşımlı hosting, WordPress hosting ya da VPS çok daha pratik ve ekonomiktir. Co-location, kendi donanımı olan ve kontrol isteyen kurumlar için anlam kazanır.

Co-location’da elektrik kesintisinde ne olur?

Profesyonel veri merkezlerinde şehir elektriği kesildiğinde önce UPS (kesintisiz güç kaynağı) anında devreye girer, ardından jeneratör uzun süreli kesintilerde sistemi beslemeyi sürdürür. N+1 yedeklilik prensibiyle tasarlanmış bir veri merkezinde sunucunuz kesinti yaşamadan çalışmaya devam eder.

Sunucumun fiziksel güvenliği nasıl sağlanır?

Veri merkezlerinde fiziksel güvenlik 7/24 personel, kartlı ya da biyometrik erişim kontrolü, kapalı devre kamera sistemleri ve yangın algılama-söndürme sistemleriyle sağlanır. Böylece donanımınıza yalnızca yetkili kişiler erişebilir ve yangın gibi risklere karşı katmanlı koruma sağlanır.

Alastyr’ın veri merkezi nerede ve kendisine mi ait?

Alastyr’ın veri merkezi İzmir’dedir ve kiralık değil, kendisine aittir. Tier III standartlarında, N+1 yedekli olarak tasarlanmıştır; RIPE NCC üyesi AS3188 bağımsız ağı üzerinden iki operatörden beslenen 40 Gbit yedekli omurgaya ve Voxility 1 Tbps+ anti-DDoS korumasına sahiptir. Veri merkezi TÜRKAK onaylı ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikalarına sahiptir.