Domain Hakkında Bilmeniz Gereken 5 Nokta

Bir web sitesi kurarken karşınıza çıkan ilk teknik karar, alan adıdır. Markanızı temsil eden bu ad, hem ziyaretçinin sizi nasıl bulacağını hem de arama motorlarında nasıl göründüğünüzü etkiler. Aşağıda, bir alan adı hakkında gerçekten bilmeniz gereken beş noktayı; sade bir dille, güncel kurallarla ve örneklerle topladık.

Domain (Alan Adı) Nedir?

Alan adına kısaca domain denir. İnternette bir sitenin sayfasına ulaşmak için tarayıcıya yazdığınız adrestir; örneğin alastyr.com. Teknik olarak her sunucunun IP adresi denilen sayısal bir kimliği (ör. 192.0.2.10) vardır. İnsanların bu sayıları akılda tutması zor olduğundan, alan adları devreye girer: siz okunabilir bir ad yazarsınız, DNS (Alan Adı Sistemi) bunu arkada ilgili IP adresine çevirir ve site saniyeler içinde açılır.

Bir alan adı iki parçadan oluşur: seçtiğiniz isim (SLD) ve sonundaki uzantı (TLD). markaniz.com adresinde “markaniz” isim, “.com” ise uzantıdır. İsim kısmını siz belirlersiniz; uzantı ise hedef kitlenize ve işinizin türüne göre seçilir. Hem bireyler hem de ticari firmalar alan adı kayıt ettirebilir.

Alan adı seçerken işinizi kolaylaştıran birkaç kural vardır: kısa ve telaffuzu kolay olsun, Türkçe karakter (ç, ş, ğ) yerine sadeleştirilmiş halini tercih edin, tire ve rakam yığınından kaçının, marka adınızla birebir örtüşsün. Hem aklınızdaki adın hem de uzantısının uygun olup olmadığını domain sorgulama ekranından saniyeler içinde kontrol edebilirsiniz.

1. Doğru Uzantıyı (TLD) Seçmek

Domain uzantısı, alan adının son noktasından sonra gelen ektir (.com, .net, .org gibi). Uzantı, hem maliyeti hem de sitenizin nasıl algılandığını doğrudan etkilediği için bilinçli seçilmelidir. Uzantıları kabaca dört grupta toplayabiliriz:

• Ticari / jenerik uzantılar (gTLD): En yaygın olan .com başta gelir; ardından .net ve iş odaklı .biz gelir. Yazılım ve oyun firmaları sıklıkla .io tercih eder. Bunlar dünya genelinde geçerlidir.
• Organizasyon uzantıları: .org uzantısı geleneksel olarak dernek, vakıf ve yardım kuruluşlarıyla özdeşleşmiştir.
• Ülke kodu uzantıları (ccTLD): Her ülkenin kendi kodu vardır. Türkiye için .com.tr ve 2022’den beri tek kelimelik .tr, İspanya için .es, Almanya için .de kullanılır. Yerel pazara hitap eden işletmeler için güven ve yerellik mesajı verir.
• Niş / kişisel uzantılar: .blog, .dev, .shop gibi konuya özel yüzlerce yeni uzantı vardır; tamamen tercihe bağlıdır.

.tr uzantıları ve belge gerektirenler

Türkiye’nin ülke kodu olan .tr, alan adı uzayında özel bir yere sahiptir. Uzantıların bir kısmı serbest (belgesiz) alınırken, bir kısmı resmi belge ister:

2022’deki önemli yenilik: Eskiden Türkiye için yalnızca .com.tr gibi iki parçalı kayıtlar yapılabiliyordu. 2022’den itibaren siteadiniz.tr biçiminde tek seviyeli, kısa ve akılda kalıcı alan adı kaydı mümkün hâle geldi. Bu, marka adı kısa olan firmalar için ciddi bir avantajdır. Alastyr, BTK akredite .TR kayıt kuruluşu olarak bu kayıtları doğrudan yapabildiği gibi, ücretsiz WHOIS gizleme de sunar.

2. Alan Adı Yenileme: Süreyi Asla Kaçırmayın

Bir alan adı satın aldığınızda onu “sonsuza kadar” almazsınız; belirli bir süre için (genellikle 1 yıl veya istenirse birden çok yıl) kiralarsınız. Sürenin sonunda yenileme yapmanız gerekir. Yenilemeyi atlarsanız alan adı önce pasif duruma düşer, sonra yeniden herkesin kaydına açılır ve site için yaptığınız tüm emek boşa gidebilir.

Süresi geçen alan adını her zaman kolayca geri alamazsınız. Genelde bir redemption (kurtarma) dönemi vardır; bu dönem geçtikten sonra alan adı serbest kalır ve sizden önce başkası kayıt ederse doğrudan kaybedersiniz. Bu yüzden çoğu kullanıcı otomatik yenileme seçeneğini açık tutmayı tercih eder. Kalan sürenizi her an WHOIS sorgusuyla görebilirsiniz.

Pratik öneri: Markanız önemliyse, alan adını tek yıllık değil birkaç yıllık alın ve panelinizdeki iletişim e-postasının güncel olduğundan emin olun; çünkü yenileme hatırlatmaları o adrese gider. Alastyr’da tüm hosting ve domain hizmetlerinde 7/24 Türkçe destek bu süreçte size yardımcı olur.

3. Alan Adı Transferi (Taşıma) Nasıl Çalışır?

Transfer, bir alan adını mevcut kayıt sağlayıcıdan (registrar) başka bir sağlayıcıya taşıma işlemidir. Genellikle daha iyi fiyat, daha güçlü destek veya hizmetleri tek çatı altında toplama isteğiyle yapılır. Transfer, alan adının sahipliğini değiştirmez; yalnızca yönetildiği yeri değiştirir.

Transfer için bilmeniz gereken temel kurallar şunlardır:

Özetle akış şudur: panelde kilidi açın, EPP (Auth) kodunu alın, yeni sağlayıcıda transfer talebi başlatıp kodu girin, e-posta onayını verin ve ödemeyi yapın. Alastyr’a taşımak isterseniz domain işlemleri ekranından süreci başlatabilir, gerektiğinde destek ekibinden adım adım yardım alabilirsiniz. Alastyr ayrıca hosting tarafında ücretsiz taşıma hizmeti de sunar.

4. WHOIS Sorgulama ve Gizliliğiniz

WHOIS, bir alan adının kayıt bilgilerini gösteren genel bir sorgulama sistemidir. Bir alan adının kim tarafından, hangi sağlayıcıdan kaydedildiğini, kayıt ve bitiş tarihlerini ve durumunu öğrenmenizi sağlar. Kendi alan adınızın yenileme süresini ve durumunu kontrol etmenin en hızlı yolu da budur.

WHOIS çift yönlüdür: siz başkalarının bilgilerini görebildiğiniz gibi, varsayılan olarak başkaları da sizin iletişim bilgilerinizi görebilir. Bu, spam ve istenmeyen ulaşım anlamına gelebilir. Bunu önlemek için WHOIS gizleme (privacy) özelliği vardır; kişisel bilgilerinizin yerine sağlayıcının koruma kaydı görünür. Alastyr bu hizmeti ücretsiz sunar. Alan adınızı sorgulamak için WHOIS sorgulama aracını kullanabilirsiniz.

5. Domain Fiyatları Neye Göre Değişir?

Domain fiyatları esas olarak uzantıya göre değişir; aynı uzantı için sağlayıcılar arasında uçurum gibi farklar olmaz. Fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Uzantı: Popüler ve sınırsız sayıda kaydedilebilen uzantılar (.com gibi) ile niş veya kısıtlı uzantılar farklı fiyatlandırılır.
• Premium isim: Kısa, jenerik veya yüksek talep gören bazı isimler “premium” olarak daha yüksek fiyatla satılır.
• Belge gereksinimi: Bazı .tr uzantıları (.edu.tr, .gov.tr vb.) belge ister; bu, fiyattan çok kayıt sürecini etkiler.
• Yenileme bedeli: İlk yıl indirimli olan bazı uzantıların yenileme fiyatı farklı olabilir; satın almadan önce yenileme tutarını kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

Alan adı tek başına bir başlangıçtır. Sitenizin yayında olması için bir de hosting (barındırma) hizmetine ve genellikle @markaniz.com biçiminde bir kurumsal e-posta adresine ihtiyacınız olur. WordPress ile site kuracaksanız WordPress hosting, güvenli bağlantı için ise ücretsiz veya gelişmiş bir SSL sertifikası tabloyu tamamlar.

Beş Noktanın Özeti

Sıkça Sorulan Sorular

Domain ile hosting arasındaki fark nedir?

Domain, sitenizin internetteki adresidir (markaniz.com). Hosting ise sitenizin dosyalarının saklandığı ve yayınlandığı sunucu alanıdır. Bir sitenin yayında olması için ikisine de ihtiyaç vardır: domain adres, hosting ise o adresin gösterdiği “ev”dir.

Bir alan adı süresiz olarak satın alınabilir mi?

Hayır. Alan adları yıllık olarak kiralanır; en az 1 yıl, istenirse birden fazla yıl için kaydedilir. Süre sonunda yenilenmesi gerekir. Yenileme yapılmazsa alan adı bir süre sonra serbest kalır ve başkası tarafından kaydedilebilir.

Süresi dolan alan adımı geri alabilir miyim?

Süre dolduktan sonra genellikle kısa bir kurtarma (redemption) dönemi olur; bu dönemde ek ücretle geri alabilirsiniz. Bu dönem de geçerse alan adı herkese açılır ve sizden önce biri kaydederse geri almanız çok zorlaşır. Bu yüzden yenilemeyi kaçırmamak önemlidir.

Alan adı transferi ne kadar sürer?

Transfer kilidi açıldıktan ve EPP (Auth) kodu girilip e-posta onayı verildikten sonra işlem genellikle 5-7 gün içinde tamamlanır. Çoğu uzantıda transfer, alan adının süresine 1 yıl ekler.

Yeni aldığım alan adını hemen başka sağlayıcıya taşıyabilir miyim?

Hayır. ICANN kurallarına göre yeni kaydedilen veya kısa süre önce taşınan alan adları en az 60 gün boyunca yeniden transfer edilemez. Bu süreyi beklemeniz gerekir.

EPP kodu (Auth-Code) nedir ve nereden alınır?

EPP kodu, bir alan adını başka sağlayıcıya taşırken kullanılan transfer şifresidir. Alan adının kayıtlı olduğu mevcut sağlayıcının yönetim panelinden veya destek ekibinden talep edilir, ardından yeni sağlayıcıda transfer adımında girilir.

.com.tr ve .tr arasındaki fark nedir?

.com.tr, Türkiye’nin uzun süredir kullanılan ticari ülke kodu uzantısıdır. .tr ise 2022’den itibaren tek kelimelik (siteadiniz.tr) olarak doğrudan alınabilen, daha kısa ve akılda kalıcı bir biçimdir. İkisi de Türkiye odaklı işletmeler için uygundur.

WHOIS gizleme ne işe yarar?

WHOIS sorgusunda varsayılan olarak alan adı sahibinin iletişim bilgileri görünür. WHOIS gizleme (privacy), bu bilgilerin yerine bir koruma kaydı göstererek kişisel verilerinizi spam ve istenmeyen ulaşımdan korur. Alastyr bu hizmeti ücretsiz sunar.

Türkçe karakter içeren alan adı alabilir miyim?

Teknik olarak bazı uzantılarda Türkçe karakterli (IDN) alan adları mümkündür, ancak yazım ve paylaşım kolaylığı açısından çoğu marka ç, ş, ğ yerine sadeleştirilmiş Latin harfli halini tercih eder. Bu, hem akılda kalıcılığı hem de e-posta/URL paylaşımını kolaylaştırır.