Makale Başlıkları
Kısaca
Bir .tr alan adını sorgularken karşınıza TAKAL ya da TAKIL çıkabilir. İsimleri benzese de sonuçları taban tabana zıttır: biri kaydı tamamen kapatır, diğeri belge ile açar.
- TAKAL (Tahsise Kapalı): Alan adı kimseye tahsis edilmez; belge sunsanız bile kaydedemezsiniz.
- TAKIL (Tahsise Kısıtlı): Alan adı kaydedilebilir, ancak hak sahipliğinizi kanıtlayan uygun bir belge yüklemeniz şarttır.
- Doğru belgeyi, doğru biçimde sunmak başvurunuzun onaylanmasındaki en kritik adımdır.
Türkiye’de .tr uzantılı alan adları, BTK’nın işlettiği TRABİS sistemi üzerinden yönetilir. Bir alan adının kaydedilip kaydedilemeyeceği, bu sistemdeki tahsis durumuna bağlıdır. En çok kafa karıştıran iki durum TAKAL ve TAKIL‘dır. Harfleri neredeyse aynı olduğu için sürekli birbirine karıştırılırlar; oysa pratikte tamamen farklı iki sonuç doğururlar.
On yılı aşkın süredir alan adı tescili ve hosting hizmeti veriyoruz. Müşterilerimizden gelen “aldığım .tr alan adı neden ‘belge bekliyor’ durumunda kaldı?” ya da “sorgu neden ‘müsait değil’ dedi?” sorularının büyük kısmı tam olarak bu iki kavramla ilgili. Bu yazıda ikisini net biçimde ayırıyor, hangi belgelerin gerektiğini ve başvuru sürecini adım adım anlatıyoruz.
TAKAL nedir? (Tahsise Kapalı Adlar)
TAKAL, kısaca “tahsise kapalı” anlamına gelir. Bu kapsamdaki bir alan adı, belge sunsanız bile doğrudan kaydedilemez. TRABİS uygunluk sorgusunda bu adlar “müsait değil” olarak döner ve standart kayıt akışıyla başvuru bile açılmaz.
Bir adın TAKAL kapsamına girmesinin tipik sebepleri şunlardır:
- Kamu ve simgesel adlar: Devlet kurumları, resmî unvanlar, ülke/il/ilçe adları gibi herkese açık tahsisi uygun görülmeyen ifadeler.
- Genel ahlak ve kamu düzeni: Mevzuat gereği tahsisi engellenen, hassas ya da sakıncalı kelimeler.
- Rezerve edilmiş adlar: Düzenleyici otorite tarafından ayrılmış veya tahsisi geçici/kalıcı olarak durdurulmuş adlar.
Kısacası TAKAL, “bu ad standart kayda kapalı” demektir. Eğer aradığınız isim TAKAL listesindeyse yapabileceğiniz en pratik şey farklı bir ad ya da farklı bir uzantı denemektir. Bu ad üzerinde marka veya unvan gibi bir hakkınız olduğunu düşünüyorsanız, konuyu standart kayıt yerine yasal/idari yollardan (uyuşmazlık çözüm mekanizması, BTK başvurusu) takip etmeniz gerekir.
TAKIL nedir? (Tahsise Kısıtlı — Belgeli Tahsis)
TAKIL, alan adının uygun olduğu ama tahsisin bir belgeye bağlı olduğu durumdur. Yani ada başvurabilirsiniz; ancak başvuru “belge bekliyor” durumuna geçer ve uygun belgeyi yükleyip onaylatmadan alan adı aktifleşmez. TAKAL’ın aksine burada kapı kapalı değildir — sadece hak sahipliğinizi belgelemeniz istenir.
TAKIL genellikle şu adlarda karşınıza çıkar: bir markayla ya da tescille örtüşen adlar, banka/finans/sigorta/bakanlık gibi kurumsal çağrışım yapan ifadeler, mesleki uzantılar (avukat, doktor, eczacı vb.) ve belirli bir hak sahipliği kanıtı istenen adlar. Bu adlar “yasak” değildir; dolandırıcılığı ve yanlış yönlendirmeyi önlemek için tahsisleri belgeye bağlanmıştır.
Burada sık karışan bir nokta var: .com.tr gibi uzantılar 2022’den bu yana genel olarak belgesizdir. Yani sıradan bir marka/işletme adını .com.tr’yi belgesiz olarak kaydedebilirsiniz. Belge yalnızca adın kısıtlı (TAKIL) olduğu ya da uzantının kendisinin belge gerektirdiği (örneğin av.tr, dr.tr) durumlarda devreye girer.
TAKAL ve TAKIL farkı — tek bakışta
| Özellik | TAKAL | TAKIL |
|---|---|---|
| Anlamı | Tahsise kapalı | Tahsise kısıtlı (belgeli tahsis) |
| Kaydedilebilir mi? | Hayır | Evet, belge ile |
| Belge çözer mi? | Hayır — belge de kabul edilmez | Evet — doğru belge şart |
| Uygunluk sorgusu | “Müsait değil” | “Uygun — belge gerekli” |
| Başvuru sonrası durum | Başvuru açılmaz | “Belge bekliyor” → inceleme → onay |
| Ne yapmalı? | Farklı ad / idari-yasal yol | İlgili belgeyi yükle |
Hangi belgeler gerekir?
Gereken belge, alan adının uzantısına ve hak sahipliğinin türüne göre değişir. Temel mantık şudur: alan adındaki isim/marka ile sunduğunuz belgedeki hak sahipliği örtüşmelidir. Örneğin markaadi.com.tr için “markaadi” ibaresini içeren bir marka tescil belgesi; mesleki bir uzantıda ise ilgili meslek belgesi istenir. En sık karşılaşılan belgeler:
| Durum / Uzantı | Gereken Belge |
|---|---|
| Marka/tescil çağrışımlı (TAKIL) adlar | Marka tescil belgesi veya ticaret sicil/tescil kaydı |
Avukat uzantısı (av.tr) |
Baro kimlik belgesi |
Hekim/uzmanlık uzantısı (dr.tr) |
Noter onaylı diploma |
Belediye uzantısı (bel.tr) |
Belediyenin resmî talep/yetki yazısı |
KEP uzantısı (kep.tr) |
KEPHS yetki belgesi |
| İzne tabi kurum/kuruluş adları | Kuruluş / izin belgesi |
| Kurumsal başvuru (destekleyici) | Kimlik belgesi veya vergi levhası |
Belgedeki ad ile alan adı uyuşmuyorsa başvuru reddedilir. Bu yüzden belgeyi hazırlamadan önce, hangi ibarenin hangi belgeyle kanıtlanacağını netleştirmek zaman kazandırır.
Başvuru süreci — adım adım
- Uygunluk sorgusu: Alan adını sorgulayın. Sonuç “TAKIL / belge gerekli” ise ada başvurabilirsiniz. Sonuç TAKAL ise kayıt açılmaz.
- Başvurunun oluşturulması: Kayıt başvurusu yapılır; alan adı “belge bekliyor” durumuna geçer. Bu aşamada alan adı henüz aktif değildir.
- Belgenin yüklenmesi: İstenen belgeyi okunaklı ve güncel biçimde sisteme yükleyin. Belge, kayıt kuruluşu üzerinden TRABİS’e iletilir.
- İnceleme: Belge TRABİS/BTK tarafından incelenir. Bu sırada durum “belge alındı, sonuçlanması bekleniyor” olur — bu aşamada yeni belge göndermenize gerek yoktur, beklemeniz yeterlidir.
- Sonuç: Onay durumunda alan adı aktif olur. Belge yetersiz bulunduysa düzeltip aynı başvuruya yeniden yüklersiniz. Ret durumunda başvuru kapanır; düzeltip yeni başvuru yapmanız gerekir.
Süreçte görebileceğiniz durumlar
- Belge bekleniyor / İncelemede: Başvuru açıldı, belgeniz sırada.
- Belge alındı, sonuçlanması bekleniyor: Belgeniz TRABİS’e ulaştı ve incelemede — tekrar belge göndermeyin.
- Onaylandı / aktif: Alan adı sizindir, kullanıma hazır.
- Belge yeniden isteniyor: Yalnızca bu durumda düzeltilmiş belgeyi tekrar yükleyin.
- Reddedildi: Eksik/hatalı belge nedeniyle başvuru kapandı; düzeltip yeniden başvurun.
Belge hazırlarken sık yapılan hatalar
Belgeli başvurularda retlerin büyük çoğunluğu birkaç tekrar eden hatadan kaynaklanır. Başvurudan önce şu listeyi gözden geçirin:
- Eksik veya okunmaz belge: Sayfaların tamamı net ve okunur olmalı.
- Ad uyuşmazlığı: Belgedeki isim/marka ile alan adı örtüşmüyor.
- Güncel olmayan belge: Süresi geçmiş veya iptal edilmiş tescil/izin.
- Yanlış belge türü: Uzantının gerektirdiği belge yerine farklı bir evrak (örneğin
av.tr‘de baro kimliği yerine kimlik fotokopisi). - Onay/imza eksikliği: Noter onayı ya da yetkili imzası istenen belgelerde bunların bulunmaması.
İlgili diğer belgeli işlemler
Belge yalnızca ilk kayıtta değil, bazı yaşam döngüsü işlemlerinde de istenir:
- Sahip Devir Belgesi: Alan adının sahibini değiştirirken (devir).
- Feragat Belgesi: Alan adından feragat/silme başvurusunda.
Bu işlemler de TAKIL mantığıyla ilerler: uygun belge yüklenir, TRABİS inceler, onaylanınca işlem tamamlanır. .tr sürecinin tamamına dair genel bir bakış için Türkiye’de domain nasıl alınır rehberimize göz atabilirsiniz.
Almak istediğiniz .tr alan adını hemen sorgulayın
Adın müsait mi, belge mi gerekiyor yoksa TAKAL mı — hepsini tek ekranda görün. Belge gereken kayıtlarda süreci Alastyr paneli üzerinden adım adım yönetin.
Sıkça Sorulan Sorular
TAKAL ile TAKIL arasındaki fark nedir?
TAKAL “tahsise kapalı” demektir; bu adlar belge sunsanız bile kaydedilemez ve uygunluk sorgusunda “müsait değil” döner. TAKIL ise “tahsise kısıtlı” demektir; ada başvurabilirsiniz ama hak sahipliğinizi kanıtlayan uygun bir belge yüklemeniz gerekir. Kısaca TAKAL kapıyı kapatır, TAKIL belgeyle açar.
.com.tr almak için belge gerekir mi?
Genel kural olarak hayır. 2022’den bu yana .com.tr ve benzeri .tr uzantıları çoğu ad için belgesiz kaydedilir. Belge yalnızca adın kısıtlı (TAKIL) olduğu ya da uzantının kendisinin belge gerektirdiği (örneğin av.tr, dr.tr) durumlarda istenir.
Belgemi yükledim, “belge alındı, sonuçlanması bekleniyor” görüyorum. Ne yapmalıyım?
Hiçbir şey yapmanıza gerek yok. Bu ifade belgenizin TRABİS’e ulaştığı ve incelemede olduğu anlamına gelir. Aynı başvuruya tekrar belge göndermeyin; yalnızca “belge yeniden isteniyor” durumunda düzeltilmiş belgeyi yeniden yükleyin.
Belgem reddedilirse ne olur?
Ret durumunda başvuru kapanır. Ret sebebini (genellikle eksik/okunmaz belge veya ad uyuşmazlığı) giderip yeni bir başvuru oluşturmanız gerekir. “Yeniden isteniyor” durumundan farklı olarak retten sonra süreç baştan başlar.
Hangi belge kabul edilir?
Belgedeki hak sahipliği ile alan adındaki isim/marka örtüşmelidir. Örneğin markaadi.com.tr için “markaadi” ibaresini içeren marka tescil belgesi; mesleki uzantılarda ilgili meslek belgesi (baro kimliği, noter onaylı diploma vb.). Belge güncel, okunaklı ve gerekli onayları taşıyor olmalıdır.
TAKAL bir alan adını nasıl alabilirim?
Standart kayıt akışıyla alınamaz. Bu ad üzerinde marka/unvan gibi bir hakkınız olduğunu düşünüyorsanız, konuyu uyuşmazlık çözüm mekanizması veya BTK başvurusu gibi idari/yasal yollardan takip etmeniz gerekir. Aksi halde farklı bir ad ya da uzantı değerlendirmek en pratik çözümdür.
Bilgilendirme: Bu içerik .tr belgeli kayıt sürecini genel hatlarıyla açıklar. Belge türleri, uzantıya özel şartlar ve tahsis kuralları BTK/TRABİS mevzuatına göre değişebilir; güncel ve bağlayıcı kurallar için başvuru sırasında sistemin gösterdiği “gerekli belgeler” listesi ve resmî kaynaklar (BTK, nic.tr) esas alınmalıdır.
