AlmaLinux Nedir, Nasıl Kurulur? (CentOS Geçişi Dahil)

AlmaLinux, RHEL (Red Hat Enterprise Linux) ile ikili (binary) uyumlu, ücretsiz ve açık kaynaklı kurumsal sınıf bir Linux dağıtımıdır. CentOS Linux’un beklenmedik şekilde sona erdirilmesiyle ortaya çıkan boşluğu doldurmak için CloudLinux sponsorluğunda 2021’de kuruldu ve bugün bağımsız, kâr amacı gütmeyen AlmaLinux OS Foundation tarafından yönetiliyor. RHEL için derlenen uygulamaların büyük çoğunluğu AlmaLinux’ta hiçbir değişiklik gerektirmeden çalışır. Güncel sürüm AlmaLinux 10 (27 Mayıs 2025’te yayınlandı, kod adı “Purple Lion”) olup güvenlik desteği 31 Mayıs 2035’e kadar sürer. Bu rehberde AlmaLinux’un neden tercih edildiğini, ISO ile temiz kurulumu ve mevcut CentOS sistemlerinden yerinde geçişi adım adım anlatıyoruz.

AlmaLinux, kurumsal projeleriniz için kararlı ve uzun ömürlü bir temel sunar; ideal olarak ayrılmış kaynaklı bir VPS/sunucuda ya da bulut sunucuda çalıştırılır.

CentOS’a Ne Oldu? Neden AlmaLinux?

Yıllarca ücretsiz, kararlı bir sunucu işletim sistemi olarak milyonlarca sunucuda kullanılan CentOS Linux, Red Hat’in 2020 sonundaki strateji değişikliğiyle sona erdirildi. CentOS Linux 8 desteği 31 Aralık 2021’de, CentOS Linux 7 ise 30 Haziran 2024’te tamamen kesildi (EOL). Bu sürümler artık güvenlik güncellemesi almıyor; bu da yeni keşfedilen güvenlik açıklarına (CVE) yamasız kalmak ve PCI-DSS gibi uyumluluk denetimlerinde başarısız olmak demek.

Red Hat’in CentOS Linux yerine konumlandırdığı CentOS Stream ise RHEL’in upstream‘i, yani RHEL’den önce gelen geliştirme sürümüdür. Üretim ortamı için tasarlanmamıştır: paketler RHEL’e gitmeden önce burada test edilir, dolayısıyla “önce kararlı, sonra herkese” değil “önce burada dener” mantığıyla çalışır. Kurumsal bir sunucuda istediğiniz şey ise tam tersidir; sürprizsiz, test edilmiş, geriye dönük uyumlu güncellemeler. İşte AlmaLinux tam bu boşluğu doldurur: ücretsiz, RHEL ile birebir uyumlu, kararlı ve her sürümü 10 yıl desteklenen bir alternatif.

Neden Sadece “Güncelleme Geldi mi” Sorusu Önemli?

Bir sunucu işletim sistemini seçerken asıl önemli olan, kaç yıl boyunca güvenlik yaması alacağıdır. Desteği biten bir sistemde çalışmak, kapısı kilitsiz bir depoya değerli sunucuları koymak gibidir; her yeni açık sizi doğrudan etkiler. AlmaLinux’un her büyük sürümü, çıktığı tarihten itibaren 5 yıl aktif + 5 yıl güvenlik desteği olmak üzere toplam 10 yıllık bir yaşam döngüsü sunar. Aşağıdaki tabloda hangi sürümün ne zamana kadar desteklendiğini görebilirsiniz.

Yeni bir projeye bugün başlıyorsanız mantıklı tercih AlmaLinux 9 ya da 10‘dur. AlmaLinux 8 hâlâ güvenlik desteği alsa da yeni kurulumlarda tercih edilmez; mevcut EL8 sistemlerinizi yerinde 9’a, oradan da 10’a yükseltmeniz mümkündür.

RHEL Uyumluluğu Ne Anlama Geliyor?

AlmaLinux, RHEL ile ikili (binary/ABI) uyumludur. Bu, RHEL için yazılmış ve derlenmiş bir yazılımın AlmaLinux üzerinde de yeniden derlemeye gerek kalmadan aynı şekilde çalışacağı anlamına gelir. Paket yöneticisi (dnf/yum), dizin yapısı, sistem servisleri (systemd), SELinux politikaları ve yapılandırma mantığı RHEL/CentOS ile aynıdır. Bu sayede CentOS’tan geçen yöneticiler için öğrenme maliyeti sıfıra yakındır; mevcut bilgi birikiminiz, otomasyon scriptleriniz ve Ansible playbook’larınız olduğu gibi çalışır.

Pratik karşılığı şudur: bir yazılımın belgelerinde “RHEL/CentOS üzerinde desteklenir” yazıyorsa, o yazılım AlmaLinux üzerinde de çalışır. cPanel, Plesk, DirectAdmin, CloudLinux, Docker, Kubernetes ve neredeyse tüm kurumsal yazılım yığını AlmaLinux’u resmen destekler. Alastyr’da kullandığımız CloudLinux + CageFS izolasyonu, LiteSpeed ve cPanel gibi katmanlar da bu uyumluluğun üzerine kurulur.

Donanım Notu: x86-64-v2 ve v3 Farkı

AlmaLinux 10’a geçmeden önce bilinmesi gereken pratik bir ayrıntı var. RHEL 10 yalnızca x86-64-v3 mimari seviyesini destekler; bu da AVX ve AVX2 komut setlerini zorunlu kılar ve bir önceki nesil ya da daha eski bazı sunucu işlemcilerini dışarıda bırakır. AlmaLinux ekibi ise topluluk için ek olarak bir x86-64-v2 sürümü de yayınladı. Yani Intel Nehalem/Silvermont veya AMD Bulldozer/Jaguar nesli gibi daha eski donanımlarda bile AlmaLinux 10 çalışabilir. Modern bir Intel Xeon Gold tabanlı sunucuda (Alastyr altyapısında olduğu gibi) bu bir sorun değildir; standart x86-64-v3 sürümünü rahatça kullanabilirsiniz.

AlmaLinux Temiz Kurulum (ISO ile)

Sıfırdan kurulum, hem en temiz hem de en öngörülebilir yöntemdir. Sanal sunucularda ISO bağlamak dakikalar sürer:

1. ISO’yu indirin: almalinux.org/get-almalinux adresinden, tam kurulum için “DVD ISO” sürümünü seçin (sürüm 9 ya da 10 önerilir).
2. USB’ye yazın (Rufus, Balena Etcher veya dd komutu) ya da sanal makinede ISO’yu bağlayın; boot sırasını ayarlayın.
3. Boot menüsünden “Install AlmaLinux” seçin.
4. Anaconda kurulum sihirbazında sırasıyla şunları tamamlayın: dil, klavye ve zaman dilimi, Installation Destination (hedef disk ve bölümleme), Network & Host Name (ağ ve sunucu adı), Software Selection (sunucu için genellikle “Minimal Install” veya “Server”), root parolası ve bir kullanıcı hesabı oluşturma.
5. Begin Installation deyin; kurulum bitince Reboot edip ISO’yu çıkarın.

İlk açılıştan sonra sistemi güncellemek ve temel sertleştirmeyi yapmak iyi bir başlangıçtır:

sudo dnf -y update
sudo dnf -y install firewalld
sudo systemctl enable --now firewalld
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=ssh
sudo firewall-cmd --reload

Güvenlik açısından root ile doğrudan giriş yerine sudo yetkili bir kullanıcı oluşturmak, parola yerine SSH anahtarı kullanmak ve mümkünse varsayılan SSH portunu değiştirmek ilk yapılması gereken adımlardır.

CentOS’tan AlmaLinux’a Geçiş (Migrasyon)

Halihazırda çalışan bir CentOS sistemini sıfırdan kurmadan, yerinde (in-place) AlmaLinux’a dönüştürebilirsiniz. Ancak yöntem, CentOS sürümünüze göre değişir; bu ayrım çok önemli olduğu için karıştırmadan ilerleyin.

Senaryo 1: CentOS 8 / Stream 8 (Enterprise Linux 8) → AlmaLinux 8

Enterprise Linux 8 tabanlı sistemler için AlmaLinux’un resmi almalinux-deploy scripti işi otomatikleştirir. Script, GRUB ve çekirdeği değiştirmez; yalnızca paket depolarını ve imzaları AlmaLinux karşılıklarıyla değiştirip RHEL paketlerini AlmaLinux paketleriyle yer değiştirir:

curl -O https://raw.githubusercontent.com/AlmaLinux/almalinux-deploy/master/almalinux-deploy.sh
sudo bash almalinux-deploy.sh

Script bağımlılıkları düzeltir, depoları günceller ve sonunda yeniden başlatma ister. Genellikle birkaç dakika sürer ve çalışan servisleriniz, verileriniz, web siteleriniz olduğu gibi kalır. Bu yöntem yalnızca Enterprise Linux 8 ve üzeri içindir.

Senaryo 2: CentOS 7 → AlmaLinux

CentOS 7 daha eski bir Enterprise Linux 7 sürümü olduğu için yukarıdaki script ile doğrudan geçiş yapılmaz. Burada iki seçeneğiniz var:

• ELevate (leapp tabanlı): AlmaLinux’un ELevate aracı, leapp altyapısını kullanarak CentOS 7’yi AlmaLinux 8’e yerinde yükseltir. ELevate her seferinde bir büyük sürüm atlar; yani önce 7’den 8’e, ardından gerekiyorsa ayrı adımlarda 8’den 9’a ve 9’dan 10’a şeklinde ilerlenir. Geçiş öncesi leapp preupgrade ile bir uyumluluk raporu (/var/log/leapp/leapp-report.txt) üretip olası sorunları çözmeniz beklenir.
• Temiz kurulum: Üretim ortamında en güvenli yol genellikle yeni bir sunucuya AlmaLinux 9/10 kurup verileri ve yapılandırmayı taşımaktır. Eski CentOS 7 kurulumları yıllar içinde “kirlendiği” için sıfırdan kurulum çoğu zaman daha temiz bir sonuç verir.

Geçişten Önce Mutlaka Yapılması Gerekenler

Hangi yöntemi seçerseniz seçin, yerinde geçiş geri alınması zor bir işlemdir. Tecrübeyle söyleyebiliriz ki sorunların neredeyse tamamı hazırlık aşamasında önlenebilir:

• Tam yedek alın. Sanal sunucuda anlık görüntü (snapshot), fiziksel sunucuda imaj/yedek şarttır. Geçiş ters giderse tek dönüş yolunuz budur.
• Önce bir kopyada deneyin. Mümkünse aynı kurulumun bir klonu üzerinde geçişi test edin.
• Üçüncü parti depoları not edin. EPEL, Remi, MariaDB gibi harici depolar geçişte çakışabilir; geçiş sonrası bunları hedef sürüme göre yeniden yapılandırın.
• Kontrol paneli varsa dikkat. cPanel/Plesk kurulu sunucularda panel sağlayıcısının önerdiği geçiş yolunu izleyin; panele özel migrasyon araçları çoğu zaman daha güvenlidir.
• Bakım penceresi açın. Geçişi trafiğin düşük olduğu saatlerde planlayın.

AlmaLinux mu, Rocky Linux mu, CentOS Stream mi?

Bu üç isim sık sık karıştırılır. Üçü de RHEL ekosisteminden gelir ama amaçları farklıdır:

Günlük sunucu kullanımında AlmaLinux ile Rocky Linux arasındaki fark hissedilmez; ikisi de RHEL uyumludur ve aynı paketleri çalıştırır. Temel ayrım yönetişim modeli ve sponsor yapısındadır. CentOS Stream’i ise üretim sunucusu olarak değil, RHEL’de neyin geleceğini önceden test etmek isteyen geliştiriciler için düşünmek daha doğrudur.

AlmaLinux’u Nerede Çalıştırmalı?

AlmaLinux’u kişisel bir test ortamında bir sanal makinede deneyebilirsiniz; ancak kurumsal bir web sitesi, uygulama ya da veritabanı söz konusu olduğunda işin temeli sunucunun çalıştığı altyapıdır. Burada işletim sisteminin RHEL uyumlu ve kararlı olması kadar, üzerinde durduğu donanımın ve ağın güvenilirliği de belirleyicidir.

Alastyr’da AlmaLinux tabanlı sunucularımız İzmir’deki kendi veri merkezimizde çalışır; bu merkez kiralık değil, kendimize aittir ve N+1 yedekli klima, jeneratör ve UPS altyapısına, Tier III standartlarında bir tasarıma sahiptir. Sunucular Dell EMC Unity 650F all-flash storage, Intel Xeon Gold işlemciler ve Juniper omurga üzerinde, 40 Gbit yedekli (Türk Telekom + TurkNet) bir ağda barınır. AS3188 ile yönettiğimiz bağımsız ağımız RIPE NCC üyeliğine dayanır. Bu sayede AlmaLinux’un kararlılığı ile Türkiye lokasyonunun sağladığı düşük gecikme bir araya gelir; ziyaretçileriniz siteye yurt dışına çıkmadan, hızlıca ulaşır.

Performans tarafında LiteSpeed + LSCache, CloudLinux + CageFS izolasyonu, PHP sürüm seçici ve Imunify360 ile honeypot tabanlı tehdit istihbaratımızı birleştiren çift katmanlı bir koruma sunarız; ağ katmanında ise Voxility’nin 1 Tbps+ kapasiteli ağ seviyesi anti-DDoS koruması devrededir. Tüm bunlar TURKAK onaylı ISO 9001 ve ISO 27001 denetimli süreçlerle yönetilir.

Sıkça Sorulan Sorular

AlmaLinux ücretsiz mi?

Evet, AlmaLinux tamamen ücretsiz ve açık kaynaklıdır. Hiçbir abonelik ya da lisans ücreti yoktur; isteğe bağlı kurumsal genişletilmiş destek TuxCare üzerinden ayrıca alınabilir.

AlmaLinux RHEL ile uyumlu mu?

Evet, AlmaLinux RHEL ile ikili (binary/ABI) uyumludur. RHEL için derlenen yazılımların büyük çoğunluğu yeniden derlemeye gerek kalmadan AlmaLinux üzerinde çalışır.

cPanel ve Plesk AlmaLinux’u destekliyor mu?

Evet, cPanel, Plesk ve DirectAdmin AlmaLinux 8, 9 ve 10 sürümlerini resmen destekler. Bu sayede mevcut hosting kurulumlarınızı sorunsuz taşıyabilirsiniz.

CentOS’tan geçiş veri kaybettirir mi?

EL8 ve üzeri sistemlerde resmi almalinux-deploy scripti güvenli bir yerinde geçiş yapar ve verilerinize dokunmaz. Yine de geçiş yerinde bir işlem olduğu için öncesinde tam yedek ya da snapshot almak şarttır.

CentOS 7’den doğrudan AlmaLinux’a geçebilir miyim?

CentOS 7 daha eski bir Enterprise Linux 7 sürümü olduğu için almalinux-deploy scripti ile doğrudan geçilmez. ELevate (leapp) aracıyla önce AlmaLinux 8’e yükseltebilir ya da yeni bir sunucuya temiz kurulum yapıp verileri taşıyabilirsiniz.

AlmaLinux mu, Rocky Linux mu seçmeliyim?

İkisi de RHEL uyumludur ve günlük kullanımda fark hissedilmez. Temel ayrım yönetişim modeli ve sponsor yapısındadır; teknik olarak ikisinden birini güvenle seçebilirsiniz.

AlmaLinux 9 mu, 10 mu kurmalıyım?

Yeni projeler için ikisi de iyi tercihtir. AlmaLinux 10 daha uzun destek ömrü (2035) sunar ancak modern bir işlemci gerektirir; çok eski donanımda AlmaLinux 9 ya da AlmaLinux 10’un x86-64-v2 sürümü daha uygundur.

AlmaLinux ne kadar destekleniyor?

Her büyük sürüm 5 yıl aktif + 5 yıl güvenlik desteği olmak üzere toplam 10 yıl desteklenir. AlmaLinux 10 için güvenlik desteği 31 Mayıs 2035’e kadar sürer.

AlmaLinux’u VPS üzerinde çalıştırabilir miyim?

Evet, AlmaLinux ayrılmış kaynaklı bir VPS ya da bulut sunucu için ideal bir işletim sistemidir. Alastyr VPS ve sunucu çözümlerinde AlmaLinux kullanılabilir; kurulum ve güncellemelerde 7/24 destek alırsınız.