.com mu .com.tr mi? Türkiye Hedefli Projeler İçin Doğru Seçim

Türkiye hedefli bir proje için doğru uzantıyı seçmenin kuralı basittir: müşterileriniz ağırlıklı olarak Türkiye’deyse ve güven ile yerellik algısı sizin için satışın parçasıysa .com.tr; işiniz baştan itibaren sınır ötesine bakıyorsa ya da markanız uluslararası bir isimse .com seçilmelidir. Bütçesi elveren her marka ikisini birden tescil edip birini ana site, diğerini yönlendirme olarak kullanmalıdır.

Bu yazının geri kalanı, bu kararı ezbere değil gerekçeleriyle vermeniz için yazıldı. Uzantı seçimi geri dönüşü pahalı bir karardır: adres değiştirmek yalnızca alan adını değiştirmek değildir; bağlantılarınızı, e-posta adreslerinizi, faturalarınızı ve arama motorundaki birikiminizi de taşımak demektir. Bu yüzden ilk seferde doğru kurmak, sonradan düzeltmekten her zaman ucuzdur.

TRABİS Sonrası .com.tr: Artık Belge İstenmiyor

Yıllarca .com.tr denince akla vergi levhası, marka tescil belgesi ve evrak yazışması gelirdi. Bu algı, alan adını almak isteyen pek çok küçük işletmeyi ve girişimciyi baştan caydırıyordu. 14 Eylül 2022’de TRABİS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) devreye girdiğinde bu düzen değişti.

Bugün .com.tr, belge sunmaya gerek kalmadan, ilk gelen alır (first come, first served) esasına göre tescil edilebiliyor. Yani süreç, .com almaktan farklı değil: alan adını sorguluyor, müsaitse tescil ediyorsunuz. Bu değişiklik .com.tr’yi yalnızca büyük şirketlerin değil, yeni kurulan her markanın erişebileceği bir uzantı haline getirdi.

Bir ayrımı yine de akılda tutmak gerekir: belge şartının kalkması tüm .tr uzantıları için geçerli değildir. Kamu ve eğitim gibi tahsisi kısıtlı uzantılar hâlâ kendi koşullarına tabidir. Ticari markaların ilgilendiği .com.tr tarafında ise kapı artık açıktır. Aklınızdaki adın müsait olup olmadığını domain sorgulama sayfasından saniyeler içinde görebilir, tescilli bir alan adının kime ait olduğunu WHOIS sorgusu ile kontrol edebilirsiniz.

Bu serbestleşmenin ikinci bir sonucu daha var ve çoğu marka bunu geç fark ediyor: belge engeli kalktığı için, markanızın .com.tr karşılığını sizden başkası da alabilir. Eskiden evrak duvarının arkasında güvende sandığınız isim, bugün açık pazarda duruyor.

.com ve .com.tr Karşılaştırması

İki uzantıyı yan yana koyduğunuzda fark yalnızca üç harften ibaret değildir. Aşağıdaki tablo, kararı etkileyen her başlıkta ikisinin nerede ayrıştığını gösteriyor.

Kriter	.com	.com.tr
Hedef kitle	Coğrafyadan bağımsızdır. Ziyaretçi hangi ülkede olursa olsun tanıdık gelir; uluslararası müşteriye hitap eden projelerin varsayılan adresidir.	Doğrudan Türkiye’deki kullanıcıyı işaret eder. Yerel müşteriye satış yapan, Türkçe hizmet veren işletmeler için doğal adrestir.
Marka algısı ve güven	Evrensel ve tanıdıktır, ancak yerlilik sinyali vermez. Dünyanın her yerinden alınabildiği için tek başına kurumsallık kanıtı sayılmaz.	Türk kullanıcı gözünde yerleşik ve kurumsal bir izlenim bırakır. Türkiye’de faaliyet gösteren bir yapıyı çağrıştırdığı için, özellikle ödeme yapılacak sitelerde tereddüdü azaltır.
SEO ve yerel hedefleme	Nötrdür; hiçbir ülkeye bağlı değildir. Yerel hedefleme, arama motoru araçlarındaki ayarlar ve içeriğin diliyle kurulur.	Ülke koduna sahip bir uzantı olduğu için arama motorlarına Türkiye’yi hedeflediğinizi doğrudan bildirir. Uzantı tek başına sıralama getirmez; ancak yerel arama niyetinde ek bir uyum sinyalidir.
Tescil koşulları ve belge	Belge istenmez; herkes tescil edebilir. Süreç dakikalar sürer.	14 Eylül 2022’den, yani TRABİS’in devreye girmesinden bu yana belge istenmez. İlk gelen alır esası geçerlidir; süreç .com ile aynı hızdadır.
Fiyat mantığı	Dünya genelinde çok yaygın olduğu için fiyatlama küresel piyasa koşullarına göre şekillenir. Genellikle yıllık tescil ve yenileme mantığı işler.	.tr uzantıları ulusal düzenlemeye tabidir ve fiyat mantığı .com ile aynı değildir. Önemli olan rakamı ezberlemek değil, ilk dönem ve yenileme bedelini satın almadan önce görmektir; Alastyr bu iki rakamı da şeffaf fiyatlandırma anlayışıyla önceden yayımlar.
Uluslararası büyüme	En esnek seçenektir. Yeni pazarlara açıldığınızda adresinizi değiştirmenize gerek kalmaz.	Bir ülkeye işaret ettiği için yurt dışındaki kullanıcı nezdinde yereldir. Küresel bir kitleye açılmayı planlıyorsanız tek başına yeterli olmayabilir.
Marka koruması	Markanızın en çok taklit edilen adresidir; alınmadığı takdirde benzer isimli girişimlerce kapılabilir.	Belge şartı kalktığı için artık daha kolay kapılabilir. Türkiye’de tanınan bir markaysanız, .com.tr karşılığınızın başkasında olması ciddi bir risktir.

Kimin İçin Hangisi Doğru?

Kararı somutlaştıralım. Yerel bir hizmet işletmesiyseniz, yani müşterileriniz sizi şehir adıyla birlikte arıyorsa, .com.tr güçlü bir tercihtir. Bir muhasebe ofisi, bir klinik, bir yapı firması ya da yalnızca Türkiye’ye kargo gönderen bir e-ticaret sitesi için yerlilik sinyali doğrudan güven demektir.

Buna karşılık ürününüz yazılım, oyun, dijital içerik ya da sınır tanımayan bir hizmetse; ya da ilk müşteriniz Türkiye’den olsa bile ikinci yıl Avrupa’ya bakmayı düşünüyorsanız .com ana adresiniz olmalıdır. Bir markayı sonradan .com.tr’den .com’a taşımak mümkündür ama bedelsiz değildir: bağlantılar, e-posta imzaları ve arama motoru birikimi de taşınır.

Kurumsal bir yapıysanız cevap zaten ikisidir. Türkiye’de bilinen bir isim, .com.tr karşılığını boş bırakmayı göze alamaz. Aynı şekilde, .com.tr üzerinden büyüyen bir marka da .com adresini başkasına bırakmak istemez.

Doğru Uzantıyı Seçme Adımları

1. Hedef pazarınızı netleştirin. Önümüzdeki iki yılda gelirinizin yüzde kaçı Türkiye’den gelecek? Cevap büyük ölçüde Türkiye ise ağırlık .com.tr’dedir. Yurt dışı payı ciddi görünüyorsa ana adres .com olmalıdır. Bu soruyu duygusal değil, ticari olarak yanıtlayın.
2. Marka stratejinizi belirleyin. Marka adınız Türkçe bir kelime mi, yoksa uluslararası okunuşu olan bir isim mi? Türkçe bir isim yurt dışında zaten yerel duracaktır; bu durumda .com.tr ile başlamak tutarlıdır. İngilizce ya da uydurma bir marka adı seçtiyseniz .com’u boş bırakmayın.
3. Müsaitlik kontrolü yapın. Aklınızdaki adı her iki uzantıda birden sorgulayın. Bir uzantıda dolu, diğerinde boş bir ad; markanızı yarım kurmanıza yol açar. Domain sorgulama ile müsaitliği, WHOIS ile dolu olan adın kayıt bilgilerini görebilirsiniz.
4. İkisini birden alın. Alan adı, kurduğunuz işin en ucuz kalemidir; kaybettiğinizde ise en pahalı kalemine dönüşür. İki uzantıyı da tescil etmek, hem taklit girişimlerinin önünü keser hem de ileride strateji değiştirmenize alan açar.
5. Yönlendirmeyi kurun ve tek adreste toplanın. Birini ana site yapın, diğerini kalıcı (301) yönlendirme ile ona bağlayın. Aynı içeriği iki adreste birden yayımlamak, arama motoru açısından gücünüzü ikiye böler. Kurumsal e-posta adreslerinizi de ana alan adı üzerinde toplayın; e-posta hosting ile marka adınızı taşıyan adresler kullanmak, kişisel e-posta servislerine kıyasla ilk izlenimde belirgin fark yaratır.

Yönlendirmeyi Hangi Yönde Kurmalı?

İki alan adına da sahipseniz sıradaki soru şudur: hangisi ana site olacak? Kural yine hedef pazardır. Türkiye ağırlıklı bir işte .com.tr ana site, .com yönlendirme olur. Uluslararası hedefi olan bir markada tam tersi geçerlidir.

Kritik nokta, ikisini birden aynı içerikle canlı tutmamaktır. Aynı site iki adreste birden yayımlandığında ziyaretçiler bölünür, bağlantılar bölünür ve arama motoru hangisinin asıl adres olduğuna kendi karar verir. Bu kararı ona bırakmayın: ikinci alan adını kalıcı yönlendirmeyle ana adrese bağlayın. Böylece markanın tüm gücü tek adreste toplanır, buna rağmen ikinci uzantı da elinizde kalır.

Alan Adını Kimden Almalısınız?

.com.tr tarafında, aracı kurumla doğrudan yetkili operatör arasındaki fark önemlidir. Alastyr, BTK akredite .TR kayıt operatörüdür; yani .tr alan adı tescillerini bir başka firmanın bayisi olarak değil, doğrudan yetkili olarak gerçekleştirir. Bunun pratik karşılığı şudur: transfer, yenileme ve kayıt bilgisi güncelleme gibi işlemlerde arada fazladan bir muhatap olmaz, sorun çıktığında tek bir kapı çalınır.

Bugün Alastyr çatısı altında yaklaşık 50 bin alan adı yönetiliyor. Tescil ettiğiniz alan adında WHOIS gizleme ücretsizdir; kişisel iletişim bilgileriniz herkese açık sorgularda görünmez. Fiyat tarafında ise ilk dönem ve yenileme bedeli satın alma öncesinde açıkça yayımlanır, teknik destek 7/24 ulaşılabilir durumdadır. Alan adınızı yayına almak için birlikte çalışacak bir barındırma paketine ihtiyacınız olduğunda hosting paketlerimizi aynı panelden yönetebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

.com mu .com.tr mi almalıyım?

Kararı hedef pazarınız belirler. Müşterileriniz ağırlıklı olarak Türkiye’deyse ve yerellik ile güven algısı satışınızın parçasıysa .com.tr uygundur. Markanız uluslararası bir isimse veya yurt dışına açılma planınız varsa ana adresiniz .com olmalıdır. Bütçe elveriyorsa en sağlıklı yol ikisini birden almak ve birini diğerine yönlendirmektir.

.com.tr almak için belge gerekiyor mu?

Hayır. 14 Eylül 2022’de TRABİS’in devreye girmesiyle birlikte .com.tr, belge sunmadan, ilk gelen alır esasına göre tescil edilebiliyor. Süreç .com almaktan farklı değildir: alan adını sorgular, müsaitse tescil edersiniz. Bu serbestleşme kamu ve eğitim gibi tahsisi kısıtlı .tr uzantılarını kapsamaz; onlar kendi koşullarına tabidir.

.com.tr SEO açısından avantaj sağlar mı?

Uzantı tek başına sıralama getirmez. Ancak .com.tr ülke koduna sahip bir uzantı olduğu için arama motorlarına Türkiye’yi hedeflediğinizi doğrudan bildirir ve yerel arama niyetinde ek bir uyum sinyali oluşturur. Asıl belirleyici olan içeriğin kalitesi, sitenin hızı ve kullanıcı deneyimidir; uzantı bunları destekleyen bir sinyaldir, yerine geçen bir kısayol değildir.

Hem .com hem .com.tr almak gereksiz masraf mı?

Hayır; marka koruması açısından en ucuz sigortadır. Alan adı, kurduğunuz işin bütçe içindeki en küçük kalemlerinden biridir; ancak markanızın karşılığını başkası aldığında geri kazanmak çok daha pahalı ve zahmetli olur. İki uzantıyı da tescil edip birini ana site, diğerini yönlendirme olarak kullanmak hem bugünü hem yarını güvenceye alır.

İkinci alan adını nasıl yönlendirmeliyim?

İkinci alan adını kalıcı (301) yönlendirme ile ana adrese bağlayın ve aynı içeriği iki adreste birden yayımlamayın. Aynı site iki adreste canlı tutulduğunda ziyaretçiler ve bağlantılar bölünür, arama motoru hangisinin asıl adres olduğuna kendi karar verir. Kalıcı yönlendirme, markanın tüm gücünü tek adreste toplarken ikinci uzantıyı da elinizde tutmanızı sağlar.

Alastyr .com.tr tescilinde aracı mı?

Hayır. Alastyr, BTK akredite .TR kayıt operatörüdür; .tr alan adı tescillerini bir başka firmanın bayisi olarak değil, doğrudan yetkili olarak gerçekleştirir. Bunun pratik faydası, transfer, yenileme ve kayıt bilgisi güncelleme işlemlerinde arada fazladan bir muhatap bulunmaması ve sorunların tek bir noktadan çözülmesidir.

Alan adımın müsait olup olmadığını nasıl kontrol ederim?

Aklınızdaki adı domain sorgulama sayfasından her iki uzantıda birden sorgulayabilirsiniz. Alan adı doluysa, kime tescilli olduğunu ve kayıt ile bitiş tarihlerini WHOIS sorgusuyla görebilirsiniz. Bir uzantıda dolu, diğerinde boş bir isim seçmek markanızı yarım kurmanıza yol açacağı için sorgulamayı ikisi için birlikte yapmanız önerilir.

WHOIS bilgilerim herkese açık mı görünür?

Alastyr üzerinden tescil edilen alan adlarında WHOIS gizleme ücretsizdir; kişisel iletişim bilgileriniz herkese açık sorgularda görünmez. Bu, özellikle şahıs adına tescil edilen alan adlarında istenmeyen e-posta ve pazarlama aramalarının önüne geçmek açısından önemlidir.

Sonradan uzantı değiştirebilir miyim?

Değiştirebilirsiniz, ancak bedelsiz değildir. Adres değiştirmek yalnızca alan adını değiştirmek anlamına gelmez; kalıcı yönlendirmelerin doğru kurulması, e-posta adreslerinin taşınması, basılı ve dijital materyallerin güncellenmesi ve arama motorundaki birikimin aktarılması gerekir. Bu nedenle uzantı kararını en başta doğru vermek, sonradan düzeltmekten her zaman ucuzdur.