Hosting Terimleri Sözlüğü: A’dan Z’ye

Bir hosting paketi satın alırken ya da mevcut sitenizin panelinde gezinirken, tek bir cümlede beş kısaltmayla karşılaşmak sıradan bir durum. “Nameserver’ları değiştirin, TTL düşükse propagasyon hızlı biter, SSL zaten AutoSSL ile geliyor” cümlesi, işin içinde olan biri için gayet net; yeni başlayan biri içinse yabancı bir dil. Bu yazıyı tam da o boşluğu kapatmak için hazırladık.

Amacımız ansiklopedik bir liste yığmak değil. Her terimi, “bunu ne zaman ve neden duyarsın” sorusuna cevap verecek şekilde ele aldık. Terimleri harf sırasına yakın, mantıksal gruplar hâlinde ilerlettik; böylece bir tanımı okurken ilişkili kavramları da yan yana görebilirsiniz. Aradığınız terime hızlıca ulaşmak isterseniz tarayıcınızın “sayfa içinde ara” özelliğini (Ctrl+F) kullanabilirsiniz.

Temel Kavramlar: Hosting Nedir, Domain Nedir?

Hosting (Barındırma): Web sitenizin dosyalarının, e-postalarınızın ve veritabanınızın internete açık, sürekli çalışan bir sunucuda tutulması hizmetidir. Kendi bilgisayarınızı 7/24 açık tutup site yayınlamak yerine, bu işi profesyonel bir veri merkezine devredersiniz.

Domain (Alan Adı): alastyr.com gibi, sitenizin internetteki adresidir. İnsanların IP numaralarını ezberlemesi yerine akılda kalıcı bir isim yazmasını sağlar. Alan adı bir kez tescil edilir ve yıllık olarak yenilenir.

Sunucu (Server): Sitenizin fiziksel olarak üzerinde çalıştığı bilgisayardır. Ancak buradaki “bilgisayar” masaüstündekinden çok farklıdır: yedekli güç, kurumsal sınıf işlemciler ve kesintisiz ağ bağlantısı için tasarlanmıştır. Alastyr’in İzmir’deki kendi veri merkezinde bu sunucular Intel Xeon Gold işlemciler ve Dell EMC all-flash depolama ile HA (yüksek erişilebilirlik) kümeleri hâlinde çalışır.

A – C Arası: Adres, Bant Genişliği, Kontrol Paneli

A Kaydı (A Record): Bir alan adını bir IPv4 adresine bağlayan DNS kaydıdır. “Sitem hangi sunucuda?” sorusunun teknik cevabı burada durur. IPv6 karşılığı ise AAAA kaydı olarak adlandırılır.

Bant Genişliği (Bandwidth) ve Trafik: Sitenizden ziyaretçilere aktarılabilen veri miktarıdır. Genellikle aylık olarak ölçülür. Görsel ağırlıklı bir e-ticaret sitesi, düz bir kurumsal siteye göre çok daha fazla trafik tüketir. “Sınırsız” tabir edilen paketlerde bile arka planda adil kullanım politikaları geçerlidir.

CageFS: CloudLinux’ün bir bileşenidir. Paylaşımlı bir sunucuda her kullanıcıyı kendi izole “kafesine” hapseder; böylece bir hesaptaki güvenlik açığı komşu hesapların dosyalarını göremez. Alastyr sunucularında CloudLinux + CageFS standart olarak devrededir.

CDN (İçerik Dağıtım Ağı): Sitenizin görsel ve statik dosyalarını, ziyaretçiye coğrafi olarak en yakın sunucudan sunan dağıtık bir ağdır. İstanbul’daki bir ziyaretçiye içeriğin uzaktaki bir sunucudan değil, yakın bir noktadan ulaşması yükleme süresini kısaltır. CDN bağımsız bir katmandır ve hosting paketinizle entegre edilebilir.

Kontrol Paneli (cPanel / Plesk / DirectAdmin): Hosting hesabınızı komut satırı bilmeden yönetmenizi sağlayan web arayüzüdür. E-posta hesabı açmak, veritabanı oluşturmak, yedek almak veya SSL kurmak birkaç tıklama işidir. Alastyr, ihtiyacınıza göre cPanel, Plesk ve DirectAdmin seçeneklerini birlikte sunar.

D – F Arası: DNS, E-posta, FTP

DNS (Alan Adı Sistemi): İnternetin telefon rehberidir. Yazdığınız alan adını (alastyr.com) arka plandaki IP numarasına çevirir. Alan adınızla ilgili her yönlendirme kaydı DNS bölgesinde tutulur.

Nameserver (Ad Sunucusu): Alan adınızın DNS kayıtlarının hangi sunucularda tutulacağını belirleyen adreslerdir (örneğin ns1.ornek.com). Bir alan adını yeni bir hosting firmasına taşırken genellikle ilk değiştirdiğiniz şey budur.

Propagasyon (Yayılma): DNS değişikliğinin dünyadaki tüm sunuculara yayılması için geçen süredir. Bu süre TTL değerine bağlıdır.

TTL (Time To Live): Bir DNS kaydının önbellekte ne kadar süre saklanacağını saniye cinsinden belirten değerdir. Düşük TTL, değişikliklerin daha hızlı yansımasını sağlar ancak sunucu sorgu yükünü artırır; yüksek TTL ise tam tersidir. Taşınma yapmadan önce TTL’i düşürmek, geçişi hızlandıran klasik bir tekniktir.

MX Kaydı: Alan adınıza gelen e-postaların hangi mail sunucusuna teslim edileceğini belirleyen DNS kaydıdır. E-postalarınız gelmiyorsa ilk bakılacak yerlerden biridir.

E-posta Hosting: Alan adınıza özel (ad@sirketiniz.com) profesyonel e-posta hizmetidir. Alastyr, kendi geliştirdiği, %100 KVKK uyumlu mail altyapısını sektörün en yüksek inbox (gelen kutusuna düşme) oranlarından biriyle sunar; webmail erişimi bulutmail.com üzerinden sağlanır.

FTP / SFTP: Dosyaları bilgisayarınız ile sunucu arasında aktarmak için kullanılan protokoldür. SFTP, FTP’nin şifreli ve güvenli sürümüdür; günümüzde tercih edilmesi gereken yöntem budur.

G – L Arası: Güvenlik Duvarı, IP, LiteSpeed

WAF (Web Uygulama Güvenlik Duvarı): Sitenize gelen trafiği inceleyip SQL enjeksiyonu, XSS gibi bilinen saldırı kalıplarını filtreleyen güvenlik katmanıdır. Alastyr altyapısında Imunify360 ve honeypot/tehdit istihbaratı ile çift WAF yaklaşımı uygulanır.

Anti-DDoS: Sitenizi hizmet dışı bırakmayı hedefleyen yoğun trafik saldırılarına karşı koruma sistemidir. Alastyr, ağ ve taşıma katmanında (L3-L4) 1 Tbps üzeri kapasiteli Voxility anti-DDoS koruması kullanır.

IP Adresi: Sunucunun internetteki sayısal kimliğidir. Paylaşımlı hostingde birçok site aynı IP’yi paylaşırken, kurumsal ihtiyaçlar için özel (dedicated) IP tahsis edilebilir.

LiteSpeed ve LSCache: Yüksek performanslı bir web sunucu yazılımı ve onun akıllı önbellekleme eklentisidir. Özellikle WordPress sitelerinde sayfa yüklenme sürelerini belirgin biçimde kısaltır. Alastyr sunucularında LiteSpeed + LSCache standart olarak bulunur.

Yük Dengeleme (Load Balancing) ve HA Cluster: Gelen isteklerin birden fazla sunucuya dağıtılması ve bir sunucu arızalansa bile hizmetin kesintisiz devam etmesidir. Alastyr’de 10’lu HA cluster mimarisi bu sürekliliği sağlar.

M – R Arası: MySQL, PHP, SSL

MySQL / MariaDB: Sitenizin içeriğini (yazılar, ürünler, kullanıcılar) tutan veritabanı sistemleridir. WordPress, WooCommerce ve birçok modern uygulama arka planda bir MySQL/MariaDB veritabanı kullanır.

PHP: Web’in en yaygın sunucu tarafı programlama dilidir. WordPress dâhil çok sayıda uygulama PHP ile çalışır. Alastyr paneli, sitenizin uyumlu olduğu sürümü seçmeniz için PHP sürüm seçici sunar.

SSL Sertifikası ve HTTPS: Ziyaretçi ile sunucu arasındaki veri trafiğini şifreleyen sertifikadır. Adres çubuğundaki kilit simgesi ve https:// öneki bu sertifikanın aktif olduğunu gösterir. SSL, hem güvenlik hem de arama motoru sıralaması için artık zorunlu kabul edilir; Alastyr paketlerinde ücretsiz SSL standarttır.

Reseller (Bayi) Hosting: Kendi müşterilerinize hosting hizmeti satmak isteyen ajans ve geliştiriciler için, tek bir ana paketi alt hesaplara bölmenizi sağlayan çözümdür.

Redirect (Yönlendirme): Bir adresi başka bir adrese yönlendiren kuraldır. En sık kullanılanı, kalıcı yönlendirme anlamına gelen 301 yönlendirmesidir ve SEO değerini korur.

S – Z Arası: Sunucu Tipleri, Uptime, Yedekleme

Aşağıdaki tablo, en çok karıştırılan barındırma türlerini tek bakışta karşılaştırır:

Terim	Ne Demek?	Kime Uygun?
Paylaşımlı Hosting	Bir sunucunun kaynaklarının birden çok site arasında paylaşıldığı, en ekonomik model	Kurumsal siteler, bloglar, küçük e-ticaret
VPS (Sanal Özel Sunucu)	Fiziksel sunucudan ayrılmış, garantili kaynaklara sahip izole sanal makine	Büyüyen projeler, özel yazılım isteyenler
Bulut Sunucu (Cloud)	Kaynakları anlık ölçeklenebilen, dağıtık ve yüksek erişilebilirlikli yapı	Trafiği dalgalanan, kesintisizlik isteyen projeler
Dedicated Sunucu	Tamamı size ait, paylaşımsız fiziksel sunucu	Yüksek yük, tam kontrol gerektiren kurumlar

Uptime (Çalışma Süresi): Sunucunun belirli bir dönemde kesintisiz açık kalma oranıdır, yüzde ile ifade edilir. %99.9 uptime, yılda yaklaşık 8-9 saatlik toplam kesinti anlamına gelir. Alastyr, %99.9 uptime taahhüdü verir; bunu N+1 yedekli güç ve 40 Gbit yedekli ağ (Türk Telekom + TurkNet) ile destekler.

SLA (Hizmet Seviyesi Anlaşması): Hizmet sağlayıcının garanti ettiği performans ve erişilebilirlik seviyesini yazılı olarak tanımlayan belgedir. Uptime taahhüdü genellikle SLA içinde yer alır.

Softaculous: WordPress, Joomla gibi yüzlerce uygulamayı tek tıkla kuran otomatik kurulum aracıdır. Alastyr panelinde standart olarak sunulur.

Yedekleme (Backup): Site dosyalarınızın ve veritabanınızın belirli aralıklarla kopyalanmasıdır. Bir hata, saldırı ya da yanlış işlem sonrası kurtarma için hayati önemdedir. Alastyr paketlerinde günlük yedekleme standarttır.

WHOIS ve WHOIS Gizleme: WHOIS, bir alan adının sahiplik ve iletişim bilgilerini gösteren kamuya açık kayıttır. WHOIS gizleme ise bu bilgileri spam ve istenmeyen erişimlere karşı maskeler. Alastyr, bu gizlemeyi ücretsiz sağlar.

KVM ve Sanallaştırma: Tek bir fiziksel sunucuyu birbirinden bağımsız sanal sunuculara bölen teknolojidir. Alastyr, VPS ve bulut altyapısında KVM ve VMware sanallaştırmasını kullanır.

Terimleri Bilmek Neden İşinize Yarar?

Bu terimlerin çoğunu ezberlemenize gerek yok. Ancak uptime, SSL, DNS, yedekleme ve nameserver gibi beş-altı temel kavramı tanımak, hosting satın alırken doğru kararı vermenizi ve bir sorun çıktığında destek ekibiyle aynı dili konuşmanızı sağlar. Bir paketi karşılaştırırken “sınırsız” gibi pazarlama ifadelerine değil, garantili kaynaklar, uptime taahhüdü, yedekleme sıklığı ve güvenlik katmanları gibi somut terimlere bakmak, uzun vadede sizi çok daha az sürprizle karşılaştırır.

Alastyr olarak 2002’den bu yana, %100 Türk sermayesiyle, İzmir’deki kendi veri merkezimizde 45 binden fazla web sitesini barındırıyoruz. Bu sözlükte geçen tüm altyapı bileşenleri (CloudLinux, LiteSpeed, Imunify360, günlük yedekleme, ücretsiz SSL) paketlerimizde standart olarak yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Nameserver ile DNS arasındaki fark nedir?

DNS, alan adlarını IP adreslerine çeviren sistemin genel adıdır. Nameserver ise bu DNS kayıtlarının fiilen tutulduğu sunucuların adresidir. Bir alan adını yeni bir hostinge taşıdığınızda, alan adınızın nameserver’larını yeni firmanınkilerle değiştirerek DNS kayıtlarının nerede yönetileceğini belirlersiniz.

%99.9 uptime iyi bir oran mı?

Evet, %99.9 sektörde yaygın ve güçlü bir taahhüttür; yılda yaklaşık 8-9 saatlik toplam kesintiye denk gelir. Önemli olan bu oranın yedekli güç, yedekli ağ ve yüksek erişilebilirlik mimarisi gibi somut altyapılarla desteklenip desteklenmediğidir.

SSL sertifikası ücretsiz olur mu?

Olur. Temel şifreleme sağlayan alan adı doğrulamalı (DV) SSL sertifikaları birçok pakette ücretsiz sunulur ve çoğu site için yeterlidir. Alastyr paketlerinde ücretsiz SSL standarttır. Genişletilmiş doğrulama gerektiren kurumsal ihtiyaçlar için ücretli sertifikalar da tercih edilebilir.

Paylaşımlı hosting ile VPS arasındaki temel fark nedir?

Paylaşımlı hostingde bir sunucunun kaynakları birçok site arasında paylaşılır; ekonomiktir ve çoğu kurumsal site ile blog için yeterlidir. VPS’te ise fiziksel sunucudan size özel, garantili kaynaklar ayrılır ve daha fazla kontrol ile yalıtım elde edersiniz.

TTL değerini ne zaman düşürmeliyim?

Alan adınızı başka bir sunucuya taşımadan birkaç saat önce TTL değerini düşürmek, DNS değişikliğinin dünyaya daha hızlı yayılmasını sağlar. Geçiş tamamlandıktan sonra sunucu sorgu yükünü azaltmak için TTL’i tekrar normal bir değere yükseltebilirsiniz.

Bant genişliği “sınırsız” olabilir mi?

Pazarlamada “sınırsız” ifadesi kullanılsa da, arka planda her zaman bir adil kullanım politikası bulunur. Görsel ve video ağırlıklı, yüksek trafikli projelerde gerçek kaynak ihtiyacınızı garantili değerlerle karşılayan paketleri tercih etmek daha sağlıklıdır.

WHOIS gizleme ne işe yarar?

Alan adı tescili sırasında verdiğiniz ad, adres, e-posta ve telefon bilgileri normalde WHOIS sorgusuyla kamuya açıktır. WHOIS gizleme, bu bilgileri maskeleyerek spam ve istenmeyen erişimlere karşı korur. Alastyr bu hizmeti ücretsiz sunar.

Kontrol paneli olmadan hosting yönetilebilir mi?

Teknik olarak komut satırıyla yönetim mümkündür, ancak çoğu kullanıcı için pratik değildir. cPanel, Plesk veya DirectAdmin gibi bir kontrol paneli; e-posta, veritabanı, yedek ve SSL işlemlerini teknik bilgi gerektirmeden yapmanızı sağlar.

Yedekleme almak gerçekten şart mı?

Kesinlikle. Hatalı bir güncelleme, bir eklenti çakışması veya bir güvenlik olayı sitenizi çalışmaz hâle getirebilir. Düzenli yedekler, bu durumlarda sitenizi eski çalışan hâline hızla döndürmenizi sağlar. Alastyr paketlerinde günlük yedekleme standarttır.